In de nieuwsbrief Europa in een Oogwenk leest u deze maand over het nieuwe Meerjarig Financieel Kader, de commissie Europa & Internationaal, de bezoeken van de Zweedse zustervereniging SALAR en de voorzitter van het Europees Comité van de Regio’s en de staat van de Europese Unie.
Wij wensen u veel leesplezier! Neem bij opmerkingen of vragen over deze nieuwsbrief contact op via europa@vng.nl.
Let op: Europa in een oogwenk gaat binnenkort op in de Europese Ster. De Europese Ster wordt dan de nieuwsbrief van decentraal Nederland, gemaakt door Kenniscentrum Europa decentraal, het Huis van de Nederlandse Provincies en de VNG. De VNG is verheugd om de samenwerking aan te gaan en partner te worden van de Europese Ster. We houden u op de hoogte van de verdere ontwikkelingen. |
|
 |
| Mogelijk ingrijpende verandering Meerjarig Financieel Kader |
De Europese Commissie heeft op 16 juli het eerste deel gepresenteerd van haar voorstellen voor het nieuwe Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor de periode 2028-2034. Als de plannen van de commissie worden doorgezet verandert het nieuwe MFK ingrijpend in vergelijking met het huidige EU-budget. Het MFK-budget wordt groter en de indeling wordt gemoderniseerd. |
|
|
|
| Terugkoppeling commissie Europa en Internationaal |
De commissie Europa en Internationaal hield op maandag 15 september een extra vergadering, naar aanleiding van het uitkomen van de voorstellen voor het Meerjarig Financieel Kader 2028-2034 in zomer 2025. Daarnaast werd er tijdens de vergadering onder andere gesproken over de situatie in Turkije. |
|
|
|
| Zweedse vereniging van gemeenten en regio’s op bezoek |
Bestuurders en directieleden van SALAR, de Zweedse koepelvereniging van gemeenten en regio’s, brachten op woensdag 3 september een bezoek aan de VNG. De dag begon met een gesprek tussen Mark Boumans, vice-voorzitter van de VNG, en de voorzitter en een ander bestuurslid van SALAR over de verschillen en overeenkomsten tussen beide organisaties en de bestuurlijke omstandigheden in respectievelijk Nederland en Zweden. Hierna volgde een Q&A met de zaal. |
|
|
|
| Werkbezoek ‘waterweerbaarheid’ voorzitter Europees Comité van de Regio’s aan Nederland |
Kata Tüttő, voorzitter van Europees Comité voor de Regio’s, bracht op maandag 1 september een bezoek aan Nederland. Het bezoek, georganiseerd in samenwerking met het IPO, vond plaats in Utrecht en had als thema watervraagstukken zoals waterkwaliteit, -weerbaarheid en -management.
Nederlandse afgevaardigden naar het Comité van de regio’s en vertegenwoordigers van gemeenten, provincies, waterschappen en Deltares namen deel aan de gesprekken. We hebben kunnen laten zien hoe we in Nederland gezamenlijk optrekken en welke oplossingen we hebben voor uitdagingen rondom water. We hebben ook punten aangedragen voor verbetering, met daarbij een focus op de rol die de Europese Commissie zou kunnen vervullen. Daarbij ging het bijvoorbeeld over een bronaanpak voor vervuiling, het bevorderen van gegevensuitwisseling en monitoring over de grens en het belang van Europees onderzoek en innovatie.
De rijksoverheid en koepelorganisaties IPO, VNG en UvW hebben eerder al afgesproken in Brussel samen te werken aan onze belangenbehartiging in relatie tot watervraagstukken en dat zullen we blijven doen. |
|
 |
 |
| Von der Leyen geeft jaarlijkse Staat van de Europese Unie |
Op woensdag 10 september gaf Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, haar jaarlijkse Staat van de Europese Unie-toespraak tegenover het Europees Parlement in Straatsburg. Von der Leyen kondigde wederom nieuwe steun voor Oekraïne aan. Zeer onverwacht kwam de Commissie daarnaast met extra (voorgestelde) sancties tegen Israël en haar regering vanwege de situatie in Gaza. |
|
|
|
 |
| Debat over Staat van de Europese Unie 2025 |
Na de toespraak van Von der Leyen, was het de beurt aan de verschillende politieke groepen in het Europees Parlement om te reageren. Parlementariërs uitten stevige kritiek op het handelsakkoord met de VS, waarvan de ratificatie onzeker is, nu alleen de centrumrechtse EPP-fractie en conservatieve ECR-fractie de deal nog enigszins lijken te verdedigen.
Ondanks onverwachte handreikingen richting de Groene en Sociaaldemocratische fracties in het parlement, bleven deze twee groepen kritisch op wat zij zien als een gebrek aan actie voor klimaat en Gaza. Opvallender was echter de ruzie tussen de fractievoorzitters van de EPP- en S&D-fracties, wat twijfels oproept over de stabiliteit van de centrumcoalitie waarop de Commissie leunt. |
|
|
|
| Europees Parlement keurt wijzigingen voor cohesie- en sociale fondsen goed |
Het Europees Parlement heeft op woensdag 10 september zijn goedkeuring verleend voor het aanbrengen van wijzigingen voor de inzet van sociale en cohesiefondsen in het huidige MFK. Dit is het resultaat van een evaluatie in het midden van de lopende financieringscyclus.
De nieuwe regels maken het mogelijk om deze middelen in te zetten voor een aantal nieuwe doelen: defensie-industrie, militaire mobiliteit, waterweerbaarheid en -toegang, betaalbare huisvesting, decarbonisatie, energie-infrastructuur en civiele weerbaarheid. Om inzet op deze doelstellingen aan te moedigen, creëert de EU ruimere financieringsvoordelen. |
|
|
|
 |
| EU-lidstaten stellen stemming over klimaatdoelen uit |
In de Raad van Ministers van milieu stond op donderdag 18 september en stemming over meerdere klimaatdoelen gepland. Er zou een beslissing genomen worden over het tussentijds EU-klimaatdoel van 2040 en het daarvan afgeleide klimaatdoel voor 2035. Op 12 september ontstond er echter een blokkerende minderheid om de discussie uit te stellen naar de EU-top van regeringsleiders op 23 oktober. Het is nog onduidelijk of de regeringsleiders dan een besluit zullen nemen, wat unanimiteit vereist, of dat dit later gedaan wordt door de milieuministers, waarbij een gekwalificeerde meerderheid volstaat.
Met het uitstellen van de stemming deze week wordt de klimaatinzet van de EU tijdens de komende Algemene Vergadering van de VN onzeker. Eind september staat er namelijk een VN-deadline, zoals vastgelegd in het Klimaatakkoord van Parijs, voor de klimaatplannen voor 2035. Het plan is nu om een ‘voorlopige intentie’ in te dienen die later kan worden bijgesteld. |
|
|
|
| Nieuw raamwerk voor gevluchte Oekraïners |
Op dinsdag 16 september is de Europese Raad het eens geworden over een nieuw raamwerk voor de opvang en toekomstige terugkeer van Oekraïense vluchtelingen. De lidstaten hebben afgesproken om de Oekraïners beter te informeren en meer onderling te coördineren.
De lidstaten zullen proberen om Oekraïense vluchtelingen zoveel mogelijk een reguliere verblijfsvergunning te geven in plaats van de tijdelijk speciale bescherming die ze nu genieten. Ook wordt er gewerkt aan een plan om Oekraïners te ondersteunen bij de geleidelijke terugkeer naar hun thuisland zodra de omstandigheden dit toelaten. |
|
|
|
 |
| Turkse jeugdafgevaardigde vrijgelaten |
De gevangengenomen Enes Hocaoğulları, een jeugdafgevaardigde, is op maandag 8 september vrijgelaten uit de gevangenis. Hij was eerder gearresteerd door de Turkse regering naar aanleiding van uitspraken tijdens een plenaire sessie van het Congres op 27 maart. Hoewel Enes is vrijgelaten, staat de aanklacht tegen hem nog overeind.
Eerder heeft de VNG de minister van Buitenlandse Zaken opgeroepen om zich in te zetten voor de vrijlating van Enes. Ook is er op 4 en 5 september een fact-finding missie geweest naar Turkije vanuit het Congres, waaraan onder andere de Nederlandse gedeputeerde Peter Drenth heeft deelgenomen. |
|
| Nieuwsberichten uit de media of van andere platforms zoals Binnenlands Bestuur, Kenniscentrum Europa Decentraal of RVO. |
|
| Europese Commissie vervolgt inbreukprocedure tegen Nederland om NS-gunning |
De Commissie is van mening dat Nederland de PSO-Verordening heeft overtreden door de gunning van het hoofdrailnet aan de NS. De Commissie is naar het Hof van Justitie gestapt. |
|
|
|
| Nieuwe staatssteunregels en Europese financiering: overeenkomst tussen Investeringsbank en Commissie |
De EIB en de Commissie hebben een dialoog met bedrijfsleiders georganiseerd over het vereenvoudigen van de staatssteunregels, voor de gezamenlijke financiering van projecten door EIB en lidstaten, en de versnelde uitrol van het InvestEU-programma in het kader van de ondersteuning van Europa’s schone industrie. |
|
|
|
| Euroscan 4 – Beleidsvormingsprocessen in de EU |
Deze vierde Euroscan spitst toe op het beleids- en wetgevingsproces binnen de EU. Hoe komt beleid en wetgeving tot stand en wat kunnen decentrale overheden daarmee? |
|
|
|
| CitiesWithNature |
CitiesWithNature is een wereldwijd netwerk van steden gericht op het promoten en versterken van de waarde van natuur in stedelijke gebieden. Het netwerk biedt een platform voor steden om samen te werken aan thema’s rondom natuur en duurzaamheid. De Nederlandse gemeenten Utrecht en Nijmegen zijn reeds lid van het netwerk. |
|
|
|
|
